Distopik dünyalar tek bir trajediyle ortaya çıkmaz; aksine, yavaşça ve fark edilmeden içimize sızar ve sonunda bildiğimiz tek gerçeklik haline gelirler. Sabit ya da tekil değildirler; aksine, aldığımız kararlara, desteklediğimiz sistemlere ve benimsediğimiz alışkanlıklara entegre olan, sürekli değişen ve evrilen durumlardır. Bu istikrarsızlık, çoğunlukla gelişim olarak kamufle edilen sürekli bir çöküşten doğar ve tanıdık olanın çatlamaya başladığı yerlerde varlığını sürdürür.

Bu durumda zaman bir labirent haline gelir; doğrusal ilerleme çöker ve bunaltıcı bir deneyime dönüşür. Anlar hem yankılanır hem parçalanır, hafif değişikliklerle tekrar eder ve bu da bizi ileri mi gidiyoruz, geriye mi dönüyoruz yoksa olduğumuz yerde mi duruyoruz diye düşündürür. Geçmiş bir anı olarak değil, bir varlık olarak var olur; gelecek ise belirsizdir—beklenen ama kafa karıştırıcı. Şimdiki zaman, hem tekrarlardan hem kopuşlardan oluşan bir alan haline gelir; anlamın sürekli olarak yeniden müzakere edildiği ve dünyanın bir bütünlük duygusunu reddettiği bir yer.

Bu kafa karışıklığı yaşadığımız çevrelere de yansır. Çevreler bolluktan kıtlığa, canlılıktan aşınmaya dönüşür. Düzeni sağlama arayışındaki rutinlerimiz sıklıkla hayatta kalma ritüellerine dönüşür; çöküşü yönetmek için samimi ve içgüdüsel hareketlerden yararlanırız. Bu istikrarsızlık içinde, çöküş kaos ve kontrol arasındaki çizgiyi bulanıklaştırır, güvendiğimiz sistemlerin kırılganlığını ve uzun vadeli istikrarı sağlama çabalarının beyhudeliğini açığa çıkarır.

Böylesi durumlarda direniş her zaman bariz değildir; genellikle yaratıcılığın, şefkatin veya birliğin küçük eylemleri şeklinde ortaya çıkar. Bu küçük ama etkili jestler, teslimiyet halini sorgular ve yeni olasılıkların ortaya çıkabileceği en küçük çatlakları yaratır. Ancak direniş bile belirsizlikle doludur: Bizi sınırlayan sistemlere karşı mı savaşmalıyız, taleplerine mi uyum sağlamalıyız yoksa onların çöküşünde bir anlam mı aramalıyız? Her karar, hayatta kalma ile direniş, dayanma isteği ile dönüşme arzusu arasındaki insan mücadelesini temsil eder.

Bu sadece bir mutsuzluk ya da zafer hikayesi değildir. Ortak gerçekliğimizdeki kusurları ortaya çıkarırken aynı zamanda dayanıklılığımızı, hayal gücümüzü ve en beklenmedik yerlerde anlam bulma yeteneğimizi de yansıtır. Bu bir son nokta değil, çöküş ve yeniden doğuşun bir arada var olduğu bir süreçtir. Kalanlarda güzelliği takdir etmemizi, anlam yaratmamızı ve şu soruyu düşünmemizi teşvik eder: Çöken bir dünyada nasıl yaşayabiliriz ve geride kalan parçalardan ne doğabilir?

Burada 2025, yalnızca bir sergi olmanın ötesine geçiyor; çöküş senaryolarının bugünkü ritimlerimizi nasıl şekillendirdiğini düşünmek için bir alan yaratıyor. Kaos ve kontrol arasındaki hassas dengeyi, aynı zamanda yıkıntılar arasındaki yenilenme olasılığını sorgulamamız için bize meydan okuyor. Tek bir bakış açısı sunmak yerine, sergi çöküşü sürekli değişen bir durum olarak betimliyor; manzaralar ve sessiz dayanıklılık eylemleri aracılığıyla ortaya çıkıyor. Bu senaryoların uzak olasılıklar değil, mevcut olanın içindeki uyumsuzluk ve kırılganlığın yansımaları olduğunu bize hatırlatıyor.

 

Küratör: Nil Nuhoğlu